Saat Ritmi
Yüksek Horoloji

Tourbillonların Şekillendirilmesi: İmzasız Sürükleyiciler | SJX Saatler

Çok sayıda tarihi tourbillon'un ardında, salınım ve çarklı mekanizmayı içeren döner kafesleri tasarlayan ve üreten uzman saat üreticileri vardı. İşleri…

Zenith Christophe Colomb Tourbillon

Tourbillonu şekillendiren, imzası bulunmayan üreticiler.

Çok sayıda tarihi tourbillon’un ardında, salınım ve çarklı mekanizmayı içeren döner kafesleri tasarlayan ve üreten uzman saat üreticileri vardı. İşleri, bu saatleri satan markaların itibarını yerleştirmeye yardımcı oldu, ancak kendi adları nadiren bitmiş mekanizmalara işlendi.

Bu beş bölümlük dizi, zanaatlarını ve arkalarında bıraktıkları kayıtları inceliyor; Ernest Guinand, Auguste Grether, Albert Pellaton-Favre ve oğlu James C. Pellaton’un katkılarını izliyor. Bu ilk bölüm, çalışmalarının saat üretimi sektörüne nasıl girdiğini ve üreticilerin ne kadar kesin bir şekilde tespit edilmesinin neden bu kadar zor olduğunu inceliyor.

İmzasız çarklı mekanizmalar

14 Eylül 1914’te, Bern’in Der Bund gazetesinin Albert Pellaton’un Le Locle’daki hassas üretim üreticiliğinin ölümünü duyurması ve okurlarını o sırada şehirde açık olan İsviçre ulusal fuarının saat bölümüne yönlendirmesiyle birlikte, fuarda sekiz tourbillon sergilendi; bunlar arasında Paul Ditisheim, Zenith ve Girard-Perregaux tezgahları vardı.

Gazetenin belirttiğine göre, bunların tamamı Pellaton’un elinden çıkma, yalnızca Zenith tezgahındaki büyütilmiş model hariçti; o da onun dokuz oğlundan biri tarafından yapılmıştı. Gazete, tourbillonları kimin yaptığıny biliyordu, ancak vitrindeki saatlerin üzerinde yalnızca sergileyen firmaların adları yer alıyordu.

Birkaç firma üreticisini adlandırdı. Paul Ditisheim’in kronometresi No. 16’639, 1903’te Kew’de 94.9 puan aldığında, Revue internationale de l’horlogerie çarklı mekanizma için Albert Pellaton’un yanı sıra onu ayarlayan düzeneleyici (régleur) Ulrich Wehrli’yi de kabul etti ve Ditisheim’in başarılarını bu isimlerle ilişkilendirmeyi bir ayrıcalık saydığını ekledi.

Bu tür bir tanınma istisnaydı — dizideki neredeyse her tourbillon, onu satan firmanın adını taşıyor; saatin üzerinde içindeki kafesin döndüğünü söyleyen hiçbir şey yoktu.

Tourbillonların Şekillendirilmesi: İmzasız Sürükleyiciler | SJX Saatler

Reinhard Meis ve Callwey tarafından 1993’te yayımlanan Das Tourbillon’un ikinci, büyütilmiş baskısı. Görsel – SJX bileşkesi/özel arşiv

Kural ticaretin en üstünde geçerliydi. 1929 Cenevre gözlem denemelerinde Patek Philippe, François Modoux tarafından ayarlanan, iki tourbillonlu büyük cep kronometreleri için birinci ödülleri aldı. Bunlardan biri olan No. 197’998, 1.000 üzerinden 843 puanla o yılın rekorunu kırdı. Basılı sonuçlar firmayı ve régleur’u (ayarcıyı) isimlendiriyordu. Kolekciler ve müzayedeciler, bu karye (taşıyıcı) üreticilerini çok sonra tespit etti ve her zaman hemfikir olmadılar.

Konu üzerine standart kitap olarak kabul edilen Das Tourbillon’un yazarı Reinhard Meis, ikinci ödülü alan No. 197’895’in karyesini James C. Pellaton’a atfetti. Başka bir Patek Philippe tourbillon olan No. 198’312 Hong Kong’da müzayedeye çıktığında, Phillips bu karyeyi Pellaton’a atfederken, Meis’in kaydı onu Hector Golay’a yazıyordu.

Breguet’in ayrıcalığı

Hikâye, icadın kendisiyle başlar. 25 Aralık 1800’de Abraham-Louis Breguet, Paris’teki Préfecture de la Seine gizli sekreterliğine, Cumhuriyet genelinde üretmek, satmak ve dağıtmak için on yıllık bir ayrıcalık talep ettiği mühürlü bir dosya sundu; Breguet bu icada Régulateur à Tourbillon adını verdi.

Bir Breguet tourbillon karyesi ve Breguet’in 9. Yılın 24 Floréal’inde (14 Mayıs 1801) bakan’a sunduğu tourbillon’un çizimi. Görüntü – SJX bileşimi/British Museum

Dosyanın içindeki kısa açıklama sorunu ortaya koyuyordu. Kaçırıcı (kaçak) mekanizmanın dengeye (salınana) sabit bir itme verdiği varsayıldığında, geriye kalan hatalar saatin taşınış biçimiyle ilişkilendi ve Breguet, dengenin kısa bir aralıkta—örneğin bir dakikada—her konuma dönmesini önerdi; böylece bu hatalar saat başına 60 defaya kadar birbirini nölerdi.

Breguet, icadının dengenin salınımıyla birlikte sürekli dönüşünde yatığını ve her zanaatkarın bir salınana “bu çift hareketi” verenin bunu ihlal edeceğini iddia etti. İçişleri Bakanı Chaptal, 9. Yılın 7 Messidor’unda (26 Haziran 1801) belgeyi imzaladı.

tourbillon dağlara ulaşır

Breguet, bu patent korumasından iyi yararlandı. Ağustos 1805’e gelindiğinde, No. 1204 sayılı eser M. Frackmann’a 3.120 franktan satılmıştı ve Breguet’in tourbillon saatleri zaten Avrupa’nın geniş cepli müşterilerine ulaşmaya başlamıştı. Sonraki 18 yıl içinde kayıtları, Rus sarayı ve Paris Gözlemevi’nden gelen, her biri 1.200 ile 4.800 frank arasında fiyatlandırılmış tourbillon saatler satın alan alıcıları kaydediyor.

Breguet ayrıcalıktan yararlanırken, başkaları patentine zarar vermeden bir tourbillon yapamıyordu. Belki de bu yüzden, Meis’in kayıtlarında diğer ustaların yaptığı en eski tourbillon’ların 1811’den erken tarihlenmemesi dikkat çekiyor.

Breguet’i takip eden ilk ustalar Le Locle’de yerleşmişti. Kopenhag’lı Urban Jürgensen, 1787 ve 1788 yıllarında Jacques-Frédéric Houriet ile çalıştı, 1801’de kızıyla evlendi ve 1807-1809 arasında yeniden onun yanında çalıştı. Meis, Jürgensen’in No. 46 sayılı tourbillon’unu görünüşüne göre yaklaşık 1810-1815 tarihine tarihlendiriyor.

Kendisi de Houriet, en geç 1828’de Cenevre’deki Société des Arts’a bir tourbillon cep kronometresi sundu ve Le Locle komşısı Frédéric-Louis Favre-Bulle de bir tane yaptı. Breguet’in saatleri gibi bu saatler de ustalarının adını taşıyordu. Bu, dağ ticareti tourbillon’u bir ürüne dönüştürünce değişti.

Gözlemevinin zamanı

1858’de Neuchâtel eyaleti, başına astronom Adolphe Hirsch’i getirdiği bir gözlemevi kurdular. Saat üreticilerine verdikleri ilk hizmet, kendisi zaman oldu: bir régleur’un, bir kronometrenin günlük kazanımlarını veya kayıplarını ölçmesi için kesin bir referansa ihtiyacı vardı.

Her gün, gözlemevinin elektrikli standart saati, La Chaux-de-Fonds ve Le Locle’deki saatlere bir telgraf sinyali gönderiyordu; böylece her iki kasabadaki atölyeler saatlerini astronomik zamana göre ayarlayıp düzenleyebiliyordu.

1862’de Meridian binası ve Neuchâtel Eyalet Gözlemevi’nin kubbesi (ön planda, ilk yönetici Adolphe Hirsch ve köpeği). Görüntü – SJX kompoziti/Archives de l’Etat de Neuchâtel

Gözlemevinin diğer hizmeti denemeydi. Üreticiler, haftalardır süren testler ve resmi derecelendirme sertifikalarının düzenlenmesi için cep ve deniz kronometrelerini teslim eder, firmaların daha sonra saatleriyle birlikte gönderdikleri “bulletins de marche” (hareket bildirimleri) belelerini oluştururlar. 1862-63 yıllarında, Hirsch’in anlatımına göre sektör hâlâ durgunluğun içindeyken, 75 parça geldi, bunlardan 24’ü Le Locle’den geldi.

Resmi gözlem politikası, Hirsch’e ya da başkalarına saatleri açıp mekanizmalarını inceleme izni vermedi; ancak üreticilerin sağladığı teknik açıklamalara dayanarak, o yılın 65 cep kronometresini kilit mekanizması (escapement) türüne göre sıraladı. Altı tourbillon en sonda geldi. Ortalama günlük sapmaları 2.30 saniye olurken, bu yaylı kilit mekanizmalar için bu oran 1.02, tüm grup için 1.61 olarak kaydedildi.

Ernest Guinand’ın 1060 numaralı kronometresinin Hirsch tablosu: Neuchâtel’de 5 Ocak ile 4 Şubat 1867 arasında gözlemlenen, düz Phillips yayına sahip döner kilit mekanizmalı tourbillon, korpüs üzerinden saran sarma ve bağımsız saniye göstergesi; ayrıca 20 Ekim 1991 tarihli Antiquorum katalogundaki fotoğraftan geri getirilen 1060 numaralı mekanizma. Görüntü – SJX birleştirme/Antiquorum/Bulletin de la Société des sciences naturelles de Neuchâtel

tourbillon uzun süre son sırada kalmadı. 1866 raporunda Hirsch, beş yılda gözlemlenen 19 tourbillon kronometreyi saydı ve tourbillonun “bir kez daha birinci sırayı aldığını” kaydetti; o yılın cep kronometrelerinde tourbillonlu bir saatle Dubois-Leroy (Le Locle) önde geldi.

1867’de, bir araba (taşıyıcı) üreticisi kendi adıyla bir saat katıldı. Hirsch, tourbillonlu, döner kilit mekanizmalı ve bağımsız saniye göstergeli “de M. Ernest Guinand, du Locle” (Locle’den M. Ernest Guinand) 1060 numaralı kronometreyi üçüncü sıraya yerleştirdi.

Aynı saat 1991’de Cenevre’de satıldığında, kadranı imzasızdı. Guinand’ın adı plakaya ve tourbillon arabasının alt kolu altına kazındı; Girard-Perregaux’un adı ise “Exposition universelle Paris 1867” (Paris 1867 Dünya Sergisi) sözcüklerinin altındaki cuvette’ye kazındı.

Maliyet tablosu

Ticari çevrelerde bir tourbillon, hareketin diğer herhangi bir parçası gibi ödeniyordu. Tourbillon için işaretlenmiş 20-ligne’lik bir ébauche olan No. 14’166’ya ait maliyet tablosu, 19 Eylül 1875’te “Assortiment tourbillon” ve “Plantage” için “Aug Grether”e 650 frank ödenmesini kaydediyor.

Neredeyse her operasyon için bir isim kaydediliyor; ébauche’ı sağlayan Piguet frères ile başlıyor. Hareket, firmasının onu kasıp satabilmesinden daha önce bir yıldan fazla bir süre boyunca bir uzmanın tezgahından diğerine geçiyordu.

Auguste Grether, 1859 tarihli Indicateur des Montagnes’de bir “escapement kurucusu” ve yaylı kelepçe mekanizması yapan bir üretici olarak, 1877-78 tarihli Davoine’nin Indicateur’unda ise Davoine’deki Les Ponts kaçış üreticileri arasında “à bascle et tourbn” olarak geçiyor. Sağda, 1859 cildinin kapak sayfası. Görüntü – SJX bileşimi/Bibliothèque de la Ville de La Chaux-de-Fonds

Saat toplamda 1.334,95 franka mal oldu; buna 368,35 franklık kasa dahil. Saatin maliyetinin neredeyse yarısı, bitmiş nesne üzerinde hiçbir yerde adı geçmeyen Les Ponts-de-Martel’deki bir adama gitti. Tablo, siparişi veren firmayı da isimlendirmiyor.

Tablodaki iki kelime, Grether’in adının daha ileri gitmemesinin nedenini açıklıyor. Assortiment, bir planteur’un satın aldığı kaçış parçalarının setiydi ve plantage ise kaçışın harekete kurulmasıydı.

Planteur d’échappements ya da kaçış kurucusu, bir saatin üretimini organize eden ve bunu kendi adı altında birleştirenétablisseur’un istihdam ettiği uzmanlardan biriydi. Memur, Grether’in tourbillon’unu tıpkı herhangi bir kaçışı kaydettiği gibi kaydetmişti.

Adların neden yer almadığı

Breguet, kendi ekseni etrafında dönen bir dengeyi patentlemişti. Neuchâtel ticareti, tourbillon’u bir kaçış olarak ve onun üreticisini bir kaçış üreticisi olarak gördü; bir kaçış üreticisinin adı saate yazılmazdı. İşte carriage üreticilerinin bulunmasının bu kadar zor olmasının nedeni de budur.

İşlerini satan firmalar, İsviçre saatçiliğini yöneten établissage sistemini benimsedi: firmanın adı kadran ve plaka üzerine yazıldı, kaçırmacılarının (kaçırma yapıcılarının) ve kaplamacılarının adları ise firma defterlerinde yer aldı.

Tourbillon, bu sisteme bir uzmandan satın alınan bir alt montaj bileşeni olarak girdi; uzmanlar ise temelde kataloglarda, maliyet tablolarında, gözlemevi notlarında ve ölüm ilanlarında hayatta kalıyor. Yaratıcılarını aramak için saatlere gelen sonraki koleksiyoncular, ticaretin göstermeyi hiç amaçlamadığı bir adı aradı.

Şekilleri anlama

Belgelerinin bittiği yerde Meis, kendini taşıyıcılara (carriages) döndü. Her birini plan çizdi ve tipleri varsayılan yaratıcılarının adıyla adlandırdı: Guinand 1, 2 ve 3; Grether 1, 2 ve 3; bir Pellaton; ve bir Henchoz. Guinand 1, üzerinde Guinand’ın adı kazınmış bir taşıyıcı üzerinde duruyor.

Guinand 2 için, atıfı “yüksek olasılıkla” doğru bulduğunu yazdı çünkü birkaç Girard-Perregaux saati benzer taşıyıcılara sahip; dolayısıyla Girard-Perregaux’a olan bağlantı atıfı taşır, bu da sonra bağlantıyı yaymak için kullanılır.

Albert Pellaton, “échappements à tourbillon constructeur’u” (tourbillon kaçırmacısı yapıcısı), Revue internationale de l’horlogerie’nin 1 Ağustos 1903 tarihli sayısı; ve aynı dergideki 1954 ölüm ilanından oğlu James C. Pellaton. Görüntü – SJX kompoziti/Revue internationale de l’Horlogerie

Bu stiller gerçektir. Anthony Randall, 1963 ve 1964 yıllarında La Chaux-de-Fonds Technicum’daki Paul Vuilleumier’in kronometri dersini hatırlayarak, orada hâlâ bilinen tourbillon yapıcılarının Pellatons, baba ve oğul, Georges Sautebin, Ernest Guinand ve Auguste Grether olduğunu, “her birinin kendi stiliyle” yazdı.

Bir stilin yalnızca tek bir atölyeye ait olduğunu kanıtlamak daha zordur; aynı ébauches’in birçok elden geçtiği, aralarında çırakların bulunduğu bir ticarette ve çıraklar tezgâhtaki şeyi kopyalayarak öğrendiği bir ticarette.

Bir efsane doğar

Ne form ne de belgeler bir isim verdiğinde, tekrarlayıcılar verebilir. 1950 tarihli eserinde James C. Pellaton, Le Locle’lı Guinand ile Les Ponts-de-Martel’lı Grether ve Roulet’i turillon üreticileri olarak anar ve Roulet’e ilk verilmez.

Meis, bu ismi Z 68 numaralı bir carrusel için kullanmış, genellikle 1870 civarındaki İsviçre turillon mekanizmasında bulunan ve Werktyp 1 dediği bir yapıdır. “Muhtemelen Roulet tarafından, Ponts-de-Martel’de yapılmıştır” yazmış ve bir sonraki cümlede “ne yazık ki kendisine ait bir turillon kaydedilmemiştir” demiştir.

Ardından gelen on yılda bu tahmin kesinlik kazandı. 1995’te, yapıcısının bilinmediğini belirttiği altın bir avcı türbilyonunu satan Antiquorum, türbilyon arabasının “belki” “Roulet tarafından Pont-de-Martel’de Girard Perregaux için” tanıtılmış olabileceğini yazdı. 1996’da, Europa Star’da yazan Jean-Claude Nicolet, bir arabanın fotoğrafına, Albert Pellaton’u Le Locle’dan Roulet ve Les Ponts’tan Grether ile birlikte “geçen yüzyılın sonundaki üç büyük kafes üreticisinden birinin” eseri olarak adlandırdı.

Girard-Perregaux No. 128, Meis’in Z 68 arabasını biçimini aldığı saat; Paul Chamberlain’ın 1921 tarihli kataloğunda çekilmiş. 1958’de Michigan Devlet Üniversitesi Müzesi’nden çalındı – Watches: the Paul M. Chamberlain collection at the Art Institute of Chicago, 1921. Görüntü – SJX composite/Smithsonian Libraries

2004 yılında Antiquorum, 1860’lar ve 1870’lerde çok az İsviçre üreticisinin tourbillon yapabildiğini ve Ernest Guinand, Auguste Grether ile Pont-de-Martel’lı Roulet’in bunlar arasında geldiğini yazmıştı. 11 yıl içinde, Meis’in tahmin olarak öne sürdüğü, aynı zamanda bilinen hiçbir Roulet tourbillon olmadığınyı da kabul ettiği bir isim, araya tek bir belge bile konulmadan ticaretin üç büyük üreticisinden birine dönüşmüştü.

Belgeler başka yöne işaret ediyor. Indicateur Davoine, 1865 yılında Vital Roulet’i Les Ponts’taki ayar mekanizması üreticileri arasında Grether’in birkaç satır altında listeliyor; 1871-72’den 1880-82’ye kadar ise onu, yaylı ve bükümlü ayar mekanizması üreticisi olarak “Vital Roulet-Tissot” adıyla kaydediyor. Aynı kılavuz, maliyet cetvelinde Grether’in bir tane tedarik ettiğini gösterdikten iki yıl sonra Grether’in tourbillonlarını kaydediyor. Asla Roulet-Tissot adına bir tourbillon kaydetmiyor.

Les Ponts’tan bir Roulet, Neuchâtel tablolarında görünüyor. 1898’de F. Roulet-Perrin, 1887’den beri Grether’in kronometrelerini ayarlayan Ulrich Wehrli tarafından ayarlanan, kolları olan bir kronometre olan No. 1896’ı kendi adıyla girdi. Ancak 1862 ile 1901 arasında basılan hiçbir tabloda bir Roulet’in tourbillon girdiği görünmüyor.

Bu yokluk baş başına pek bir şey kanıtlamıyor. Grether, o tablolarında yalnızca beş kez kendi adına görünüyor; her zaman bükümlü ayar kronometresiyle ve asla tourbillonla değil, oysaki maliyet cetveli onun bunları ürettiğini gösteriyor. Kayıt, Les Ponts’ta iki Roulet listeliyor: Grether’in yanında listelenmiş bir ayar mekanizması üreticisi ve ayarçısını paylaşan bir kronometre depozitörcüsü; ikisinin de bir tourbillonla ilişkilendirilememesi.

Eğri sepet

Meis’in Roulet’e atıfı, saatten saate izlenebiliyor. Z 68’i, Chicago’lu koleksiyoncu Paul Chamberlain’in 1921’de 128 No.’su olarak katalogladığı bir saatten çizdi: “Girard-Perregaux yapımı, La Chaux-de-Fonds, kronometre ayar mekanizmalı Tourbillon”. Chamberlain’in ölçülü çizimi, uzun kolların etrafa kıvrılıp kulplara doğru kıvrılan kancalarla sonlandığı bir üst çerçeveyi gösteriyor.

Aynı eğri üst kollar, “Js Calame Robert CHAUX DE FONDS” imzalı, koleksiyoncu Courtenay Adrian Ilbert’in 1936’da edindiği ve şimdi British Museum koleksiyonunda bulunan No. 94’575 numaralı bir hareketlide de görünüyor.

Meis, bu formu tekrar Antiquorum’un yaklaşık 1860 olarak tarihlendirdiği altın kaplı bir hunter-cased saatte buldu ve onu, ilk iki Grether formunun eğri alt kollarını da içeren, A. Lange & Söhne saatlerinde bulunan sepete, “Lange 1” dediği sepete kadar takip etti.

Paul Ditisheim’dan bir mektup

Ilbert’in kalibi, tourbillonları kendisinin yaptığı söylenen bir erkekten gelen bir mektupla gelmişti. 8 Ağustos 1936’da Paul Ditisheim, British Museum’ın Chamberlain olarak tanımladığı “Sevgili Paul”a, “M. Ilbert tarafından alınan” kalip hakkında Paris’ten yazıyordu. “Tourbillon işi ya Albert Pellaton Le Locle’in ya da Auguste Grether Ponts de Martel’inidir,” yazmış, yarım yüzyılın (1850’den itibaren) ikinci yarısında görev yapan uzmanlardan bahsetmişti.

Ditisheim bu mesleği tezgahın başında öğrenmişti. 1868’de La Chaux-de-Fonds’ta doğmuş, oradaki saatçilik okulundan sonra, 1945’te ona yazılan ölüm sözüne göre, tourbillon saatleri üretmek için Les Ponts-de-Martel’e, ardından Berlin’e, Coventry’deki Rotherham’a ve Paris’e gitmiş, 1892’de kendi firmasını kurmuştu.

Tourbillonu Grether’in köyünde ve Roulet-Tissot’tan öğrenmişti. Yarım yüzyıldan fazla bir süre sonra, 1870’lere ait bir carriage’a bakarken, iki isim daha ileri sürdü ama ikisi için de bir kanıt sunmadı ve Roulet bunlardan biri değildi.

Bunlardan Grether, eğik carriage’a daha iyi uyuyor, çünkü Pellaton-Favre için Meis’in çizdiği carriage’ın düz üst çift kolu varken, Grether’e atfettiği carriage’ın tabanında S şeklinde eğikli bir kol bulunuyor. Bu, biçimden gelen bir argüman; Guinand 2 için yaptığı aynı türden bir tartışma ve saatlerin bu soruda ulaştırabileceği en uzak nokta bu.

Sadece isimce bir kaçış mekanizması

Ditisheim’in mektubundan bir nesil sonra, koleksiyoncular tourbillonu farklı biçimde görmeye başlamıştı. Ekim 1962’de Charles Kalish, kendi koleksiyonu hakkında yazdığı 12 bölümlük diziyi Ulusal Saat ve Saat Mekanizması Koleksiyoncuları Birliği’nin bülteninde kapatırken, okuyucularına tourbillonun, “çok koleksiyoncunun bir kaçış mekanizması türü olarak adlandırdığı” şeyin “hiçbir şekilde bir kaçış mekanizması olmadığından” bahsetti.

Mekanizma hakkındaki betimlemesi doğruydu ve bu düzeltmesi, koleksiyonculuğun bu saatleri üreten meslekten ne kadar uzaklaştığını ortaya koyuyordu. Neuchâtel dağlarında bir tourbillon, bir kaçış mekanizmasıydı; diğer her şey gibi satın alınıp yerleştiriliyordu.

Karavanları üreten zanaatkarların kendileri de sektörün kendi kayıtlarında hayatta kalır: bir rehber kaydı, bir établisseur’ın hesapları için saklanan maliyet cetveli, bir ödül listesi ve bir vefat ilanı. Birlikte bu kayıtlar, ardından gelen dört üreticinin her biri hakkında bir bilgi sunar.

Üste dön.

Tourbillonların Şekillendirilmesi: İmzasız Sürükleyiciler | SJX Saatler
İlginizi Çekebilir: Moritz Grossmann’dan Saatçiliğin Alman Okuluna Ödenen Hürmet: Benu 1878 Tanıtıldı →
Kaynak: Watchesbysjx ↗

Yorumlar

  1. […] Çekebilir: Tourbillonların Şekillendirilmesi: İmzasız Sürükleyiciler | SJX Saatler → Kaynak: Watchesbysjx ↗ BENZER […]

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir